Κεφάλαια
ΡΩΣΙΚΟ POKE

Οι επιχειρήσεις του Κρεμλίνου και οι επενδύσεις σε Twitter και Facebook

Η ρωσική κυβέρνηση κράτησε διακριτικά ένα επενδυτικό ενδιαφέρον στα αμερικανικά κοινωνικά δίκτυα

15Ένας σημαντικός επενδυτής στο Twitter και στο Facebook είχε οικονομικούς δεσμούς με δύο ρωσικές επιχειρήσεις που ανήκαν στην κυβέρνηση, γνωστές ως «οχήματα» για τις πολιτικά ευαίσθητες συναλλαγές του Κρεμλίνου, όπως δείχνουν τα νέα αρχεία.

Σύνοψη από την έρευνα του SPENCER WOODMAN
Εικονογράφηση: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΑΝΤΑΖΗΣ

Τα αρχεία δείχνουν ότι μία από τις κρατικές εταιρείες του Κρεμλίνου, η VTB Bank, κατηύθυνε διακριτικά 191 εκατομμύρια δολάρια σε ένα επενδυτικό fund, το DST Global, το οποίο χρησιμοποίησε τα χρήματα για να αγοράσει ένα μεγάλο μερίδιο στο Twitter το 2011.

Επίσης δείχνουν ότι μια θυγατρική της, ελεγχόμενης από το Κρεμλίνο, Gazprom, χρηματοδότησε σε μεγάλο βαθμό offshore εταιρεία που συνεργάστηκε με την DST Global σε μια μεγάλη επένδυση στο Facebook.

Ο δισεκατομμυριούχος ιδρυτής της DST Global, Yuri Milner, και άλλοι εταίροι στις συμφωνίες, αποκόμισαν μεγάλα κέρδη όταν πούλησαν τα μερίδια τους λίγο μετά την αρχική δημόσια προσφορά του Facebook το 2012 και του Twitter το 2013. Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι το Κρεμλίνο απέκτησε επιρροή στο Twitter και το Facebook ή ότι έλαβε εμπιστευτικές πληροφορίες για τις επιχειρήσεις, ως αποτέλεσμα των επενδύσεων που σχετίζονται με τον Milner.  Αλλά η αποκάλυψη δείχνει ότι, πολλά χρόνια πριν η Ρωσία αναμειχθεί στις προεδρικές εκλογές του περασμένου έτους στις ΗΠΑ, το Κρεμλίνο είχε οικονομικό ενδιαφέρον για τα αμερικανικά κοινωνικά μέσα.

Αυτές οι αποκαλύψεις έρχονται την ώρα που το Κογκρέσο διερευνά τον ρόλο που διαδραμάτισαν οι αμερικανικοί γίγαντες της τεχνολογίας στη διάδοση της ρωσικής παραπληροφόρησης κατά την περίοδο της επιτυχούς καμπάνιας του Τραμπ που τον έφερε στον Λευκό Οίκο. Είναι γνωστό ότι ο Milner έκανε ταυτόχρονα μεγάλες επενδύσεις στο Twitter και στο Facebook. Οι διασυνδέσεις της ρωσικής κυβέρνησης με τις επενδύσεις, παρέμεναν άγνωστες μέχρι σήμερα. Facebook και Twitter ανέφεραν ότι είχαν εξετάσει προσεκτικά τις επενδύσεις του Milner.

Οι λεπτομέρειες των διασυνδέσεων του Κρεμλίνου με τις εμπορικές συμφωνίες, αποκαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια της κοινής έρευνας της ανεξάρτητης δημοσιογραφικής ομάδας International Consortium of Investigative Journalists, των New York Times, του BBC και άλλων δημοσιογραφικών εταίρων. Οι πληροφορίες καταγράφονται σε δημόσια αρχεία που περιέχονται στο εταιρικό μητρώο της Νήσου του Μαν, διέρρευσαν με τα Panama Papers του 2016 και επικαιροποιήθηκαν με νέα εμπιστευτικά αρχεία που έλαβε η γερμανική εφημερίδα Süddeutsche Zeitung.

Απαντώντας σε ερωτήσεις της ομάδας ICIJ και των εταίρων της, ο Milner δήλωσε ότι οι επενδύσεις που κάνει η εταιρία του, συμπεριλαμβανομένων των συμφωνιών με το Twitter και το Facebook, βασίστηκαν πάντοτε σε επιχειρηματικές αξίες και δεν έχουν καμία σχέση με την πολιτική.

Ο Milner αναγνώρισε ότι η ρωσική τράπεζα VTB ήταν ένας από τους συνεργάτες που βοήθησαν στη χρηματοδότηση της επένδυσης στο Twitter, καθώς και στην επένδυση της DST Global στην κινεζική ιστοσελίδα ηλεκτρονικού εμπορίου JD.com.

Ανέφερε ότι λιγότερο από το 5% της χρηματοδότησης της επιχείρησής του προέρχεται από ρωσικά κυβερνητικά ιδρύματα. Τόνισε ότι η VTB Bank ήταν παθητικός επενδυτής στη συμφωνία με το Twitter που οργανώθηκε από το επενδυτικό του fund, το DST Global. Είπε ότι η ρωσική τράπεζα, όπως και όλοι οι περιορισμένοι εταίροι της, δεν εξασφάλισε κανένα έλεγχο στο Twitter ή στα επενδυτικά «οχήματα» της DST Global.

Ο Milner δήλωσε ότι δεν ήταν ενήμερος για τις πιθανές οικονομικές σχέσεις μεταξύ της θυγατρικής της Gazprom και του DST Global έως ότου το ICIJ και οι συνεργάτες του, ήρθαν σε επαφή μαζί του υποβάλλοντας ερωτήσεις στα μέσα Σεπτεμβρίου.

Σημείωσε ότι οι συμφωνίες με το Twitter και το Facebook συνέβησαν κατά τη διάρκεια μίας περιόδου κατά την οποία η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν καλύτερες διπλωματικές σχέσεις. «Ήταν μια διαφορετική εποχή», δήλωσε ο Milner σε συνέντευξή του στους The New York Times. «Δεν σκέφτηκα ποτέ ότι η VTB Bank θα μπορούσε να είναι κάτι άλλο από απλός επενδυτής για εμάς».

Η Gazprom είναι η μεγαλύτερη κρατική εταιρεία στη Ρωσία, και η VTB είναι η δεύτερη μεγαλύτερη τράπεζα της Ρωσίας. Τα ερωτήματα σχετικά με τις διασυνδέσεις τους με τα αμερικανικά κοινωνικά δίκτυα είναι ευαίσθητα, λόγω της αμφιλεγόμενης ιστορίας και της σχέσης των επιχειρήσεων με τον Ρώσο ηγέτη Vladimir Putin και άλλους αξιωματούχους του Κρεμλίνου.

Η αμερικανική κυβέρνηση προχώρησε σε κυρώσεις εναντίον της VTB το 2014 μετά την εισβολή στην Κριμαία. Η DST Global είχε πωλήσει το μερίδιό της στο Twitter μέχρι τότε. Η θυγατρική της Gazprom που συνδέεται με την επένδυση του Milner στο Facebook -η Gazprom Investholding – διοικείτο για περισσότερα από δέκα χρόνια από τον Alisher Usmanov, έναν ουζμπεκο-ρώσο δισεκατομμυριούχο με πολιτικές διασυνδέσεις.

Η εμπλοκή του Κρεμλίνου

Εκτός από τη λειτουργία της κρατικής θυγατρικής, ο Usmanov υπήρξε επίσης ένας μεγάλος παίκτης ως ιδιώτης επενδυτής. Έχει συμμετοχές σε διάφορες βιομηχανίες, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας του με τον Milner στις συμφωνίες με το Facebook και το Twitter για τις τεχνολογικές επενδύσεις.

Το Κρεμλίνο χρησιμοποίησε τη Gazprom Investholding για «πολιτικά σημαντικές και στρατηγικά σημαντικές προσφορές», δήλωσε στους The New York Times ο Ilya Zaslavskiy, σύμβουλος της πρωτοβουλίας Kleptocracy, ένα πρότζεκτ του Ινστιτούτου Hudson, ενός συντηρητικού think tank της Ουάσινγκτον. Είναι ένα «ισχυρό πολιτικό και οικονομικό μέσο».

Η VTB είναι επίσης γνωστός παίκτης στο πολιτικό σύστημα της Ρωσίας. Ο πρόεδρος της Andrei Kostin, είναι σύμμαχος του Putin. «Από τη μια πλευρά είναι μια τράπεζα, από την άλλη είναι ένα όργανο του Κρεμλίνου», δήλωσε στο ICIJ ο Sergey Aleksashenko, ρώσος τραπεζικός εμπειρογνώμονας του Ινστιτούτου Brookings, ο οποίος υπηρέτησε στο διοικητικό συμβούλιο της VTB τη δεκαετία του 1990. «Ό, τι θέλει το Κρεμλίνο, η VTB είναι έτοιμη να κάνει».

Απαντώντας σε ερωτήσεις από το ICIJ και τους συνεργάτες του, η VTB επιβεβαίωσε ότι είχε επενδύσει στο Twitter μέσω της εταιρείας DST Global του Milner.

Η VTB δήλωσε ότι πούλησε το μερίδιό της στην εταιρεία «με κέρδος, κάτι που καθιστά επιτυχημένη τη συμφωνία για εμάς». Η VTB χαρακτήρισε τον εαυτό της ως μια «αποκλειστικά εμπορική τράπεζα», ισχυριζόμενη ότι «δεν είχαμε ποτέ πολιτικά παρακινούμενες συμφωνίες».

Ο Milner υπογράμμισε ότι η VTB είναι εγγεγραμμένη στο χρηματιστήριο του Λονδίνου και είχε προηγουμένως συμμετάσχει σε επενδυτικές ενέργειες στη Silicon Valley. Σε μια δήλωση μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, ένας εκπρόσωπος της Gazprom Investholding επιβεβαίωσε ότι είχε χορηγήσει δάνεια σε μια offshore εταιρεία με την επωνυμία Kanton Services, για την οποία τα αρχεία που εξέτασε το ICIJ δείχνουν πως ήταν μέτοχος σε επενδυτικά οχήματα που χρησιμοποίησε η DST Global  για τις συμφωνίες με Twitter και Facebook. Ο εκπρόσωπος είπε ότι κανένας «Ρώσος αξιωματούχος δεν συμμετείχε σε αυτά τα δάνεια».

Για χρόνια ο Milner ήταν γνωστός ως ένας επιχειρηματίας με την ικανότητα να διασυνδέει μεγάλους επενδυτές με ένα ευρύ φάσμα τεχνολογικών εταιρειών – και έχει κερδίσει δισεκατομμύρια για επενδυτές που έχουν προσχωρήσει στις προσφορές του, εμπιστευόμενοι τον να ποντάρει έξυπνα με τα χρήματά τους.

Ο 55χρονος Milner γεννήθηκε στη Μόσχα και σπούδασε διοίκηση επιχειρήσεων στη Σχολή Wharton του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια τη δεκαετία του 1990, για να επιστρέψει στη Ρωσία και να ξεκινήσει μια σειρά επενδύσεων που θα τον έστελναν στην κορυφή της επιχειρηματικής ελίτ της χώρας.

Το 2001 έγινε CEO της διαδικτυακής εταιρείας Mail.ru. Υπό την ηγεσία του Milner, η εταιρεία εξελίχθηκε στον κύριο πάροχο ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της Ρωσίας και στην πιο εξέχουσα τεχνολογική εταιρεία της χώρας.

Το 2005, ο Milner δημιούργησε την τεχνολογική εταιρεία Digital Sky Technologies. Τρία χρόνια αργότερα συνεργάστηκε με τον Usmanov, έναν από τους πλουσιότερους άνδρες της Ρωσίας. Ο Usmanov έγινε κύριος μέτοχος στο DST Global, το επενδυτικό fund του Milner, το οποίο ιδρύθηκε το 2009. Σύντομα, ο Milner έθετε τις μεγάλες επενδυτικές αξιώσεις του στην Αμερική.

Επενδύσεις στο Facebook

 Κατά την αξιολόγηση της επένδυσης στο Facebook στις αρχές του 2009, ο Milner συνομίλησε με τον ιδρυτή του Facebook Mark Zuckerberg. Η επένδυσή του στην επιχείρηση του Zuckerberg αργότερα εκείνο το έτος, τον έκανε διάσημο στη Silicon Valley που έβγαινε από την οικονομική κρίση.

Ο Milner δήλωσε ότι η στρατηγική του να αρνείται να δεχθεί θέσεις σε διοικητικά συμβούλια ή δικαιώματα ψήφου σε εταιρείες στις οποίες επενδύει η DST Global, του επιτρέπει να βάλει χρήματα σε ανταγωνιστές, χωρίς να προκαλεί συγκρούσεις συμφερόντων.

Όταν έγινε η επένδυση στο Facebook, ο Milner δήλωσε στο Forbes πως αυτή η στρατηγική «έστειλε ένα ισχυρό μήνυμα ότι δεν επιδιώκουμε καμία επιρροή στις επιχειρήσεις του Facebook».

Μεταξύ 2009 και 2011, ο Milner κατάφερε να πραγματοποιήσει μια σειρά επενδύσεων στο Facebook, χρησιμοποιώντας τόσο την εταιρεία τεχνολογίας του Mail.ru όσο και το επενδυτικό του fund DST Global, για να αγοράσει ένα αναπτυσσόμενο κομμάτι της πλατφόρμας κοινωνικής δικτύωσης.

Οι επενδύσεις του Usmanov στις επιχειρήσεις του Milner τον έκαναν βασικό συνεργάτη σε αυτές τις συμφωνίες. Το DST Global και το ποσοστό της Mail.ru στο Facebook φέρεται να αυξήθηκαν στα περίπου 7 δισεκατομμύρια δολάρια, καθιστώντας τις εταιρείες του Milner τη δεύτερη μεγαλύτερη ομάδα εξωτερικών μετόχων του Facebook.

Κατά τη διάρκεια της πρώτης δημόσιας προσφοράς του Facebook στις 18 Μαΐου 2012, οι μεγάλες εντυπωσιακές αποδόσεις που είχαν οι επενδυτές του κοινωνικού δικτύου έγιναν πρωτοσέλιδα. Τέσσερις ημέρες μετά, μια θυγατρική της DST Global πούλησε πάνω από 27 εκατομμύρια μετοχές του Facebook, κερδίζοντας περίπου 1 δισεκατομμύριο δολάρια, σύμφωνα την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς των ΗΠΑ.

Σε μια συνέντευξη, ο Milner επιβεβαίωσε ότι η Kanton Services ήταν επενδυτής σε ένα από τα σχήματα του DST Global που αγόραζαν μετοχές στο Facebook. Ο Μίλνερ δήλωσε ότι η επιχείρησή του υπέβαλε την Kanton σε αυστηρό έλεγχο, προτού γίνει συνεργάτης της. Ακόμα κι αν η Kanton λάμβανε χρήματα από τη ρωσική κυβέρνηση, ο Milner δήλωσε ότι δεν θα ήταν δυνατό να μάθουμε αν αυτά τα χρήματα κατευθύνθηκαν προς το Facebook, καθώς η Kanton θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει άλλες πηγές χρηματοδότησης για την επένδυση.

Απαντώντας σε ερώτηση του ICIJ και των συνεργατών του αναφορικά με τη σχέση της Kanton με τη συμφωνία για το Facebook, η Gazprom Investholding δήλωσε ότι τα δάνειά της προς την Kanton «δόθηκαν για γενικούς εταιρικούς σκοπούς».

«Η Kanton υποστηρίζεται από τη Gazprom», δήλωσε ο David Zweighaft, εμπειρογνώμων σε οικονομικά ζητήματα με έδρα τη Νέα Υόρκη, ο οποίος εργαζόταν για τη λογιστική εταιρία Deloitte και συνεργαζόταν με το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ. Ο Zweighaft εξέτασε βασικά έγγραφα κατόπιν αιτήματος του ICIJ.

Εκπρόσωπος του Facebook υπογράμμισε ότι η DST Global δεν είχε κανέναν έλεγχο πάνω στην εταιρεία. «Αξίζει να σημειωθεί ότι, όπως ένας παθητικός επενδυτής, οι άνθρωποι της DST δεν είχαν δικαιώματα ψήφου ή έδρα στο Δ.Σ.», ανέφεραν οι άνθρωποι του Facebook σε δήλωσή τους. «Η επένδυση πραγματοποιήθηκε πριν από οκτώ χρόνια και η DST Global έχει πουλήσει όλες τις μετοχές της στο Facebook – η επένδυση τους τελείωσε πριν από πέντε χρόνια όταν κάναμε δημόσια προσφορά μετοχών».

Η Kanton Services είναι μια εταιρεία με αρκετές διασυνδέσεις με τον Usmanov. Τα αρχεία της διαρροής που εξετάστηκαν από το ICIJ δείχνουν ότι όλες οι μετοχές της Kanton ανήκαν μέχρι το 2009 σε έναν διαχειριστή επενδύσεων που ονομάζεται Leon Semenenko, ο οποίος είναι γνωστός ως ένας από τους συνεργάτες του Usmanov.

Ο Rollo Head, εκπρόσωπος του Usmanov, δήλωσε ότι ο Usmanov «υπήρξε ένας εξαιρετικά επιτυχημένος επενδυτής σε ρωσικά και διεθνή περιουσιακά στοιχεία χρησιμοποιώντας ένα συνδυασμό δικών του και δανεισμένων κεφαλαίων». Ο Head δήλωσε ότι καμία από τις επενδύσεις του Usmanov στο Facebook και το JD.com δεν αξιοποίησε χρήματα δανεισμένα από κρατικούς θεσμούς. Ως παθητικός επενδυτής στις προσφορές του Milner, ο εκπρόσωπος είπε ότι ο Usmanov δεν είχε κανένα έλεγχο επί των πόρων του DST ή των υποκείμενων επενδύσεών τους.

Το deal για το Twitter

 Εκτός από την παρουσία της στη συμφωνία του Milner με το Facebook, η Kanton διαδραμάτισε επίσης ρόλο στην επένδυσή του στο Twitter. Τον Ιούλιο του 2011, η VTB επένδυσε τουλάχιστον 191 εκατομμύρια δολάρια σε αντάλλαγμα για τη συντριπτική πλειοψηφία των μετοχών της DST Investments, ενός επενδυτικού σχήματος που βρίσκεται στη Νήσο του Μαν. Τον ίδιο μήνα, ο Milner χρησιμοποίησε την DST Investments για να χρηματοδοτήσει σχεδόν το ήμισυ του ποσοστού της DST Global στο Twitter. Η Kanton Services ήταν επίσης μέτοχος της DST Investments, αλλά φαίνεται ότι συνέβαλε με λίγα χρήματα στη συμφωνία.

Ωστόσο, τα αρχεία δείχνουν ότι αρκετούς μήνες μετά το μετοχικό άνοιγμα του Twitter στα τέλη του 2013, η VTB μεταβίβασε το μεγαλύτερο μέρος των μετοχών της στην DST Investments, στην Kanton. Εκπρόσωπος της DST Global αρνήθηκε να παράσχει συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με τη συμφωνία που ενδέχεται να είχε κάνει η Kanton Services με την VTB.

Σε δήλωση του, εκπρόσωπος του Twitter ανέφερε ότι η DST Global είναι «μια πολύ γνωστή εταιρεία στο Silicon Valley» και ότι η εταιρεία μέσων κοινωνικής δικτύωσης είχε ελέγξει όλους τους επενδυτές της.

 Η Start-Up του Kushner

 Οι επενδύσεις του Milner σε αμερικανικές επιχειρήσεις δεν περιορίστηκαν σε μεγάλες επιχειρήσεις της Silicon Valley. Το 2015, ο Milner ήταν ένας από τους πολλούς σημαντικούς επενδυτές στη Cadre, μια real estate εταιρεία τεχνολογίας που συνίδρυσε ο Jared Kushner, γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ και σύμβουλος του προέδρου. Η εταιρεία ιδρύθηκε το 2014 από τον Kushner και τον αδελφό του Joshua μαζί με έναν άλλο επιχειρηματία.

Ο Milner δήλωσε ότι έχει επενδύσει 850.000 δολάρια από δικά του χρήματα. Κανένα από τα κεφάλαια δεν προήλθε από την DST Global, είπε. Με διαδοχικές χρηματοδοτήσεις από εξωτερικούς επενδυτές, οι επιχειρήσεις του Kushner ανέβασαν την αξία τους κατά περίπου 800 εκατομμύρια δολάρια. Ο Milner δήλωσε ότι συναντήθηκε με τον Jared Kushner μία φορά, σε μια διάσκεψη, και δεν πραγματοποίησε πρόσθετες επενδύσεις στη Cadre. Είπε ότι το μερίδιό του στην εταιρεία του Kushner «δεν διαφέρει» από τις άλλες επενδύσεις που έχει κάνει – αφορά στις επιχειρήσεις, όχι σε πολιτικές διασυνδέσεις.

Όταν ήταν νέος, είπε, ο πατέρας του τον προειδοποίησε: «Μην ασχολείσαι με την πολιτική». «Και μιας και πέρασα το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μου στη Σοβιετική Ένωση», δήλωσε ο Milner, «αυτή ήταν και παραμένει η βασική μου αξία».

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ: